Editör’ün Çalışmaları

Abdulaziz ʻAtîk Eserleri ve Arap Dili ve Belagatı’na Katkıları

        Arap dili ve belagatının gelişimine katkıda bulunmuş olan dil ve belagat âlimlerinden birisi de Abdulaziz ʻAtîk’tir. Abdulaziz ʻAtîk, 1906-1976 yılları arasında Mısır’da yaşamış muasır âlimlerden birisidir. Dil, edebiyat ve belagat unsurlarını derleyip bir araya topladığı eserleriyle, Arap dili ve belagatı alanında, neredeyse tek elden bütün bilgileri vermiştir. Avrupa’da bulunmuş olmasıyla hem doğu, hem de batı kültürlerine vakıf oluşu ona, Arap dili, edebiyatı ve belagatına çok farklı bir perspektiften bakma imkânı vermiştir. Bu makale, Abdulaziz ʻAtîk’in hayatı, eserleri ve Arap Dili ve Belagatına katkılarını ele almaktadır. Müellifin hayatı ve eserleri hakkında herhangi bir çalışmanın bulunmaması, bu doğrultuda bir…

Sekülerleşme ve Din

İnsanlar yaratılışından bu güne kadar birçok sahada yenilikler oluşturmuş ve bu sahalarda da ilerlemeler sağlamışlardır. Mağarada tek başına yaşayan insanın serüvenine bir göz atacak olursak şunları söyleyebiliriz. Yalnız başına ve dış tehlikelere açık bir şekilde yaşayan insan, gecenin ürpertici karanlığından ve yalnızlıktan korunmak için bir başka insana ihtiyaç duymuş ve aile kurumu meydana gelmiştir. Akıllı, bilinçli ve iradeli bir araya gelişlerle toplum oluşmuş ve aile de toplum sisteminin çekirdeğini oluşturmuştur. Yeme – içme ihtiyaçları ve mübadele sonucu ekonomi kurumu, ontolojik olarak, yani eksik ve kusurlu olan insanın tam olan bir yaratana inanma ihtiyacıyla din kurumu, tecrübelerin aktarımıyla eğitim kurumu, aile…

Türk Modernleşmesinde Batılılaşma ve Laikleşmenin Tarihi Kökenleri

Türk modernleşesi Türkçülük, İslamcılık, laiklik gibi birçok unsurdan etkilenerek yol almaktadır. Öyle ki bu unsurlar modernleşmeyi yönlendiren etkin kuvvetler halini almıştır. Osmanlının bir nevi devamı sayabileceğimiz Türkiye Cumhuriyeti’nde Osmanlıda olduğu gibi, kendine has bir imparatorluk ideolojisi yani resmi ideoloji çerçevesinde bir modernleşme çizgisi ön plana çıkarılmış ve modernleşme birtakım fikir akımlarıyla desteklendirilmeye çalışılmıştır. Bu ideoloji batılılaşma adı altındaki kökü Tanzimat’a kadar uzanan Batı örneğinde modernleşmeci, dayatmacı bir ideolojidir. Osmanlıda ciddi bir şekilde dayatmacı rol üstlenen bu ideoloji Türkiye’de biraz yumuşamış gözükerek devam etmiştir. Osmanlıda İslam ağırlıklı bu ideoloji, Türkiye’de modernleşme yolunda batılılaşma ve laiklik ağırlıklı devam etmiştir. Devlet tarafından oluşturulmuş…

Türk Modernleşmesi ve Türk Modernleşmesinde Yusuf AKÇURA’nın Yeri

Türk modernleşmesi ve Türk modernleşmesinde Yusuf Akçura’nın yeri adlı bu seminer konumuza başlamadan önce konumuza ışık tutması açısından Yusuf Akçura’nın hayatını ve Üç Tarz-ı Siyaset adlı eserini ana hatlarıyla vermenin faydalı olacağı kanaatindeyim. 1876’da Rusya’nın Kazan’a bağlı Simbirsk kentinde doğan Akçura, babasının ölümü üzerine ailesiyle birlikte İstanbul’a göç etti(1883). Harbiye’deki öğrenimini bitirdi ve kurmay sınıfına ayrıldı. Bu sırada Jön Türklerle ilişkisi olduğu gerekçesiyle tutuklandı ve Fizan’a sürülmek üzere Trablusgarp’a gönderildi (1897); daha sonra serbest bırakıldı ve rütbesi iade edildi. Bir süre Trablusgarp’ta çalıştıktan sonra 1899’da Tunus üzerinden gittiği Paris’te “Ecole Libre des Sciences Politiques”i bitirdi. Jön Türklerin çıkardığı Şurayı Ümmet…

Osmanlı’da Millet Kavramı ve Türkiye Cumhuriyeti’ne Etkisi

Osmanlı devleti, egemenliği altındaki tebaanın ırk, din, dil, kültür farklılıklarına rağmen 600 yıllık egemenliğini ve devlet bütünlüğünü nasıl sağlamıştır? Osmanlı kimliği Türkçülük, İslamcılık, Osmanlılık gibi akımlardan hangisine dayanmıştır? Osmanlının etnik yapısı yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti’ne nasıl bir etki yapmıştır? Bu gibi sorular yakın tarihten günümüze kadar hep sorula gelmiş ve kesin cevabını kısmen bulmuş sorulardır. Osmanlı kimliği üzerine birçok tartışma yapılmıştır. Kimileri Osmanlıyı İslamcı yönüne bakıp hilafet doğrultusunda değerlendirmiş, kimileri Türkçülük boyutuna bakıp diğer ırkları görmezlikten gelmiş, kimileri ise Osmanlılık boyutunda değerlendirip ırk, din, dil bütünlüğü içerisinde ele almıştır. Şimdi bu üç akım doğrultusunda Osmanlının millet anlayışını tahlil edip, Osmanlının…

Osmanlı Padişahlarını Savunmak

Son zamanlarda, bir televizyon kanalında yayınlanan bir dizi, Osmanlı hakkında yazılıp çizilenlerin, tartışmaların artmasına sebep oldu. Bu dizi, birçok kişinin Osmanlı’yı savunma dürtülerini depreştirdi. Kimileri, Osmanlı padişahlarını neredeyse peygamber seviyesinde görüp, onların ismet sıfatına mazhar olduklarını düşündükleri için de tepkileri şiddete kadar ulaştı. Burada benim sıkıntılı gördüğüm iki durum var: Birincisi;kendilerini demokratik, sosyalist, Batı hayranı olarak tanımlayan bir kesim, Osmanlı’dan bahsetmeyi bile kendileri için ayıp olarak görürken, Osmanlı torunu olmaktan utanırken, birden bire Osmanlı’nın en büyük savunucuları olarak boy göstermeye, aslında tribünlere oynamaya başladılar. Osmanlı torunu olmaktan utananlar,otursunlar yerlerine, neyin hayranı iseler, onun peşinden koşsunlar ve bıraksınlar Osmanlıyı, ondan utanmayan,…

Neye İnandığını Bilmek

Birkaç ay önce İstanbul’un bir semtinde cadde üzerinde, eşimle beraber bir bekleme anında yanımıza iki bayan çekinircesine ‘sakıncası yoksa size broşür vermek istiyoruz’ diyerek yaklaştı ve ellerindeki aile üzerine hazırlanmış broşürü eşime uzattı. Eşim ve ben teşekkür ederek broşürü aldık. Fakat gitmediler ve bize sizinle biraz konuşabilir miyiz dediler. Ben de tabi buyurun dedim ve başladılar anlatmaya. Kendilerinin Yehova şahitleri olduğunu söylediler. İnandıkları şeyin muhteviyatı hakkında biraz bilgi verdikten sonra bizi bu dini inanca davet ettiler. Çantalarından bir sürü kitapçıklar çıkarıp bize verdiler ve İncil de verebileceklerini söylediler. Ben gülümseyerek kendimin ve eşimin birer ilahiyatçı olduğumuzu ve mensubu bulundukları dini…

Max Weber ve İslam

Diğer İbrahimi dinlerle güçlü bağlantılara sahip, peygamberi, dünyevi ve kurtuluşçu bir din olarak İslam, Weber’in din ve kapitalizm tezlerinin potansiyel bir deney-örneğidir. Weber’de, özellikle İslam’la ilgili açıklamalarında, kendisini Marx’ın açıklamacı şemasına çok yakın bir yere yerleştiren güçlü bir determinist unsurun bulunduğu ileri sürülmektedir B. S. Turner’in Max Weber ve İslam adlı eserinde. Bir açıdan, Weber’in İslam’a ilişkin notları, Weber’in Protestan Ahlakı çözümlemesine sosyolojik açıdan eşlik eder gibi görünür. Aslında, Weber, bir çok bakımdan, İslam’ı, püritanizmin karşıt kutbu olarak ele alır. Weber’e göre İslam, özellikle kadınlar, lüksler ve mülkiyet konularında tamamen hazcı (hedonist) bir ruhu kabul eder. Kuran’ın uyum sağlayıcı etiği…

Küreselleşme ve Din

Küreselleşme ve Din İlişkileri – İlişki Tipleri Geride bıraktığımız yüzyılın son yıllarında küreselleşmenin ekonomik boyutu ile ilgili çok geniş bir literatür doğmuştur. Ancak küreselleşmenin sosyo-kültürel yönü ve bilhassa dini alandaki etkileri üzerinde yazılanların aynı yoğunlukta olduğunu söylemek zordur. Küreselleşme-din etkileşimiyle ilgili tespitler yaptığımız bu bölümde, dine bir olgu olarak bakılacaktır. Herhangi bir din ölçü olarak alınmadan, sadece örnek olması açısından bazı dinlerin küreselleşmeye bakış açısı ortaya konmaya çalışılacaktır. İlk küreselleşmenin aksine son yıllarda oldukça geniş alanda etkin bir süreç olarak gözlenen küreselleşme olgusunda dinden çok, tamamen seküler karakterdeki yeni kültürel ve bilhassa teknolojik güçlerin etkili olduğu ifade edilmektedir. Küreselleşmenin ya…

Hayatın Ritmini Yakalamak..

Hayatın Ritmini Yakalamak… “Kaynanaların beter olduğu dönemde gelin, gelinlerin beter olduğu dönemde kaynana oldum.” Bir realiteyi ortaya koyan bu mizahi sözü ilk olarak duyduğumda, çok kısa zamanda sosyal değişimlerin ciddi ivmesi beni hayrete düşürmüştü ve sosyal olayların değişim hızına dikkat eder olmuştum. Hayatın ritmini yakalamak da bana göre hızlı sosyal değişmeleri yakalamaktı. “Hocaların, öğretmenlerin değerli olduğu dönemde öğrenci konumundaydık, öğrencilerin değerli olduğu dönemde ise hoca konumundayız.” Bu söz de yukarıdaki sözden esinlenerek kafamda şekillenen bir söz. Biz öğrenciyken, ilkokul, ortaokul, lise ve üniversite döneminin ilk iki yılını kastediyorum, bir bilgi edinmek için ya bir kütüphaneye gidip hummalı bir araştırma yapmalıydık…

Din ve İktisadi Hayat

İsmail EKİNCİ ANKARA 2005 GİRİŞ İnsanoğlu yaşamını idame ettirebilmek amacıyla kendisine bir dünya kurmuş ve bu dünyasını ihtiyaçları çerçevesinde şekillendirmiştir. Birey, oluşturduğu dünyayı din ile koruma altına almıştır. Din, oluşturduğu yüksek ahlak ile toplumsal anomiyi, istikrarsızlığı, düzensizlik ve bozulmayı ortadan kaldırmış ve bireylerin toplum içerisinde huzur içinde yaşamaları için birtakım normlar koyarak bireysel ve toplumsal hayat idamesini kolaylaştırmıştır. Din bu fonksiyonunu yerine getirmek amacıyla hemen hemen hayatın her noktasına girmek durumunda kalmıştır. Ekonomi de dinin etkilediği bir kurumdur. Tabii sadece dinin ekonomiyi etkilediğini söylemek doğru değildir. Ekonomi de belli konularda dini etkilemiştir. Burada biz ekonomi ve iktisadi hayat ilişkisini ve…

Türkiye’de Küreselleşmeye Karşı Ekonomik Tepkiler ve Din

TÜRKİYE’DE KÜRESELLEŞMEYE KARŞI EKONOMİK TEPKİLER VE DİN YÜKSEK LİSANS TEZİ İSMAİL EKİNCİ GİRİŞ 1. Konu ve Problem 5-7 Eylül 2005 tarihlerinde, Ankara’da, Türk Sosyal Bilimler Derneği, “Küreselleşmeye Güney’den Tepkiler” başlıklı uluslar arası düzeyde bir sempozyum düzenledi. Bu sempozyum, sermayenin emperyalist sistemin çevresinde gerçekleştirmekte olduğu tahakküme karşı entelektüel, akademik, siyasal ve toplumsal direniş eylemleri üzerinde bir tartışma ve deneyim alışverişi olması amacıyla düzenlenmişti. Sempozyumun düzenleyicileri, küreselleşme ya da neo-liberal politikalar ve dönüşümler olarak adlandırılan süreçlerin, aslında sermayenin toplumlarımız üzerinde tam, sınırsız bir tahakküm oluşturma çabası olarak anlaşılması gerektiğini savunmuşlardır. Küreselleşme gerçekten de ekonomik ve siyasi bir tahakküm oluşturmakta mıdır, yoksa küreselleşme,…

Descartes’ta Metafizik – Fizik İlişkisi

T.C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ DESCARTES’TA METAFİZİK – FİZİK İLİŞKİSİ TEZ YÖNETİCİSİ Doç. Dr. H. Ömer ÖZDEN HAZIRLAYAN İsmail EKİNCİ ERZURUM 2004 İÇİNDEKİLER Kısaltmalar Önsöz GİRİŞ I. DESCARTES’İN HAYATI II. DESCARTES’İN FELSEFESİ III. DESCARTES’İN METODU VE SİSTEMİ I. BÖLÜM DESCARTES’İN METAFİZİK ANLAYIŞI Tanrı Anlayışı – Tanrının Varlığının Delillendirilmesi Ruh Nazariyesi – Ruhun Ölmezliği II. BÖLÜM DESCARTES’İN MADDE NAZARİYESİ Âlem Görüşü Varlık Anlayışı Cevher Anlayışı Mekanizm Anlayışı III. BÖLÜM Madde – Metafizik İlişkisi Descartes’in Madde Anlayışı Üzerine Bir Değerlendirme SONUÇ BİBLİYOGRAFYA KISALTMALAR Bkz . : Bakınız c. : Cilt s. : Sayfa vd. : Ve devamı krş. : Karşılaştırınız. md. :…

Bir Sosyal Kurum Olarak Ekonomi

İsmail EKİNCİ ANKARA 2005 GİRİŞ Bir Sosyal Kurum Olarak Ekonomi adlı bu çalışmamızda, temel olarak ekonomi kurumunun ana çatısını vermeye çalıştık. Konumuza başlamadan önce, konunun daha iyi anlaşılması açısından, ilk önce genel olarak kurum kavramını ana özellikleriyle verdik. Daha sonra Bir Sosyal Kurum Olarak Ekonomi ana başlığı altında, Ekonomi nedir, ne değildir?, Ekonominin işlevi ve alt kurumları, Ekonomik hayatın tarihi gelişimi, Temel ekonomik olgular, Ekonomik olguların yapısı, Ekonomik sistemler, Toplum – ekonomi ilişkisi, Ekonominin diğer kurumlarla ilişkisi gibi alt başlıklar ile ekonomi kurumunu açıklamaya çalıştık. GENEL OLARAK KURUM Sosyolojik açıdan kurum, kültür normlarının yerleşmiş, belli ve sürekli tatmin yollarıdır. İhtiyaçları…