Arap Şiiri

İbn Tabâtabâ’ya Göre Şiirin Mahiyeti ve Türleri

          Ebu’l-Hasen İbn Tabâtabâ edebî tenkit alanında dikkat çeken isimlerden biridir. Zira klasik Arap şiirine yönelik yapıcı eleştirileri, farklı meselelerdeki yenilikçi yaklaşımları ve aynı zamanda geleneğe olan saygısı onu önemli bir isim haline getirmektedir. Edebi açıdan çok canlı bir dönemde yaşamıştır. Bu dönemde pek çok eser kaleme alınmış ve edebiyat alanında yenilik hareketleri hız kazanmıştır. İbn Tabâtabâ da eserleri ile, bu alana katkı yapan edebiyatçılardandır. Kaynaklarda sekiz eserinden söz edilmektedir. Günümüze de ulaşan ‘İyâru’ş-şi‘r adlı eserinde, edebî tenkit alanındaki farklı meselelere dair görüşlerini görmek mümkündür. ‘İyâru’ş-şi‘r, metodu ve konuları bakımından pek çok edebi tenkit eserinden farklı…

Arap Şiirinde “Dârusselâm” (Barış Yurdu) Tasavvuru

        Allah-u Teâla Hz. Âdem’i yaratıp meleklere ona secde etmelerini emrettiğinde, İblis savaş denen olgunun kıvılcımını ateşleyen ilk varlık olmuştur. Zira haset, kibir ve üstünlük duygusu onun Hz. Âdem’e secde etmesine engellemiştir. Bunun neticesinde âdemoğulları ile şeytan arasında kıyamete değin sürecek çetin bir savaş başlamıştır. Yeryüzünde de ilk olarak şeytanın yolundan giden Kâbil onun secde etmeyi reddetmesine neden olan hislerin benzerleriyle hareket ederek, Hâbil’i öldürmüş ve masum birinin canına kıymıştır. Sonraki dönemlerde sosyal ve ekonomik ilişkilerin daha karmaşık hale gelmesi, ihtiyaçların artması gibi sebepler kin, nefret, üstünlük duygusu, aç gözlülük gibi hislerle ve şeytanın da vesveseleri ile birleşince insanlar…

Osmanlı Dönemi Arap Şiirinde Taştîr

        Osmanlı Dönemi Arap Şiirinde dikkat çeken en önemli hususlardan biri bedî sanatlarının yoğun bir biçimde kullanılmasıdır. Şairler bir yandan önceki dönemlerde bilinen sanatlara şiirlerinde yer verirken diğer yandan da yeni sanatlar geliştirip Arap Edebiyatı’na katkıda bulunmuşlardır. Bu dönem şiirlerinde karşılaşılan sanatlardan biri de taştîrdir. İşte bu çalışmada Arap şiirinde taştîr farklı yönleriyle ele alınmıştır. Öncelikle kavramın Osmanlı dönemi öncesi Arap şiiri ve kaynaklarındaki kullanımına değinilmiş, ardından Os-manlı Dönemi Arap Şiirinde taştîr incelenmiştir. Bu bağlamda taştîr yapan şairlerin kullandıkları tekniklere işaret edilmiş ve taştîrin olumlu yahut olumsuz olarak şiirin anlamı-na etkileri tahlil edilmiştir. Son olarak da taştîrin…

Yakın Çevresini Oluşturan Kadın Şairlerin Hz. Peygamber Hakkındaki Şiirleri Üzerine Analitik Bir İnceleme

        Arap toplumunda önemli bir yer tutan şiirin tarihini incelersek, erkek şairler gibi kadın şairlerin de bu alanda etkili rol oynadıklarını görürüz. Bunlardan bazıları Hz. Peygamber hakkında çeşitli şiirler söyleyen yakın çevresi kadın şairlerdir. Bunlar annesi Amine; sütannesi Halime; süt kız kardeşi Şeyma; kızı Fatıma; halalan ‘Atike, Erva ve Safiyye; amcası Ebu Leheb’in karısı Ümmü Cemil ve hizmetçisi Ümmü Eymen’dir. Bu makalede  sadece bu kadın şairleri tanıtacağız ve onların sadece Hz. Peygamber hakkında söyledikleri şiirleri inceleyeceğiz. Dolayısıyla Hz. Peygamber’inyakın çevresini oluşturan fakat onun hakkında şiir söylemeyen kadın şairler çalışmamızın dışındadır.

Arap Şiirinde Adı Geçen Şarap Adları ve Bazı Hamriyyat Terimleri

        Araplar, Cahiliye Döneminden beri, şiirlerinde şaraba yer verip onu tasvir etmişler, ona değişik adlar takmışlar ve zamanla sadece şarabı konu edinip onu her yönüyle ele alan hamriyyat türü şiirler söylemişlerdir. Cahiliye şairleri arasında şaraba en çok yer veren şairlerin başında el-A’şa gelir. Peygamber şairi olarak tanınan Hassan b. Sabit de Cahiliye Döneminde söylediği şiirlerinde şarabı tasvir eden şairler arasındadır. İmru’u’l-Kays, Lebid ve Zuheyr gibi muallaka şairlerinin divanlarında da şaraptan söz eden beyitlere rastlamaktayız.